Archive for April, 2008

Fişka

April 9th, 2008 | Yaz

Bahar olub, hava da bahar sərinliyi həm də yumşaqlığı var. Fişka çala-çala küçədə gedirəm. Böyüklərin biri demiş fişka çalan fişka çalmaqla istəyir fikirlərin başından çıxartsın. Hankı böyük? Bilmirəm. Bir belə böyükdən əlbət biri də bunu demiş. Dördyol da duran qarı məndən xırda pul istəyir. Mən də həmişəki kimi vermirəm. “Sorry” deyirəm o da əlindəki musiqi alətin çalmağa davam eləyir. Mənim pul verməməyimə alışmayıb. Neçə ildir ki elə burda dayanar, məndən pul istər, mən də haman cavabı verərəm, oda çalmağına davam eləyər. Ya mənim kərəm bulağımın coşmasına ümid eləyir ya da ki heç məni görməyir.
Latın bir barın önündən keçəndə beynimə vurur dönüm bir zad içim. Qayıdıram. Otura-otura bufetçi deyir ki barı bağlayırlar. Axırıncı elanı da eləyiblər. Durub yola düşürəm. Taleyə lənət çevirirəm ki saat 10 da barları bağlanılan bir şəhərdə yaşıram. Fişka çalıram. Neçə yaşıd kişi siqara çəkə-çəkə mən gedən cəhət də gedirlər. Birisi çəkdiyi siqarı o birisinə verir. Vid iyi gəlir. Deməli siqar dəyirmiş. Addımlarımı yeyinlədib onları qabaqlayıram.
Bir qızınan bir oğlan danışa-danışa gedirlər. Saat 10 olmağa baxmayaraq, əllərində qəhvə var. İngiliscə danışmırlar. İspancaya oxşadıram. Heç o da dəyir. Bəyə də Fransızca danışırlar. Bilmirəm. Bəyə də biri-birilərinə onlar yalan demirlər. Fişka çalıram. Sərin yel üzümü gizildədir; sərin olsa da xoş di. Bir İriş barın önündən keçirəm. Mən heç zaman bu barı unuda bilmərəm. Necə ki səni unuda bilmərəm, və o gecə bu bar da olanları. Bara girmək istəyirəm. Vaz keçirəm. Elə onsuz da az çəkmirəm. Bar da adamın dili tez açılar. Mənim də dilim o gecə deməməliləri açıb dedi. Elə özü də bu bar da, İriş bar da. Sən eşitdiklərinə inanmırdın. Bir yol axtarırdın onları ayrı yerə yorasan. Mən heç nə demirdim. Sən elə özün hər nəyi başa düşmüşdün. Hər nəyi yox, hər nəyi ki elə başa düşə bilərdin başa düşdün. Hər nəyi heç mən də başa düşə bilirəm. Bar’dan çıxıb evə sarı gəlməyimiz yadıma düşür, həmdə gözündən axan yaş, həmdə gözümdən axan yaş. Fişka çalıram. Heç fişka çalmaqda da əlim yoxdur. Mən çalan havalar hamıya qərib gəlir. Əlbət yanlış çalmağımı düşünürlər. Amma mən heç fişkamı kəsmirəm. Bu fikirləri özümdən uzaq saxlamağa çalışıram. Boş yerə çalışıram.
Fikrim burulur gedir o günlərə. O parkda günün istisində uzanıb, gün-hamamı tutmağımız yadıma düşür. Bizim o səslərimizin sənin yoldaşlarına yad gəlməsi yadıma düşür. On səslər də bizim nəğməmiz idilər. Batı ilə doğunun cızıqların sındıran nəğmələr, sünnətləri üzən nəğmələr. Batı ilə doğunun arasında ovulanların səsi. Fişka çalıram. Haman ki dördyoldayam. Haman xanım məndən xırda pul istəyir. Vermirəm. Heç nə də demirəm. Əli ilə Nino’nun romanı yadıma düşür. Əlinin yolçuya pul verməsi. Fişka çalıram.

Bir röyam var – Martin Luther King

April 5th, 2008 | Yaz

Bu gün sizə deyirəm ki, dostlarım, bu anın gətirdiyi çətinliklərə baxmayaraq, mənim bir röyam var. Amerika röyasına dərindən kök salmış bir röyadır bu.
Bir röyam var. Gün gələcək, bu ulus ayağa qalxıb öz inancını gərçək anlamı ilə yaşayacaq. “Buna özü-özün açıqlayan bir gərçək kimi inanırıq ki, bütün insanlar müsavı yaradılmışlar.”
Bir röyam var. Gün gələcək, əski kölələrin uşaqları ilə əski kölə saxlayanların uşaqları, Georgia’nın qızıl təpələrində qardaşlıq süfrəsinə birlikdə oturacaqlar.
Bir röyam var. Gün gələcək, hətta Mississippi əyaləti də, ədalətsizlik və zülm otunda yanıb alovlanan o əyalət də, bir azadlıq və ədalət vahəsinə dönəcək.
Bir röyam var. Gün gələcək, dörd küçük uşağım, dərilərinin rənginə görə yox, xarakterlərinə görə dəyərləndirildikləri bir ölkədə yaşayacaqlar.
Bu gün bir röyam var mənim. Bir röyam var. Gün gələcək, Alabama əyaləti, valisinin ağzından tez-tez müdaxilə etmə və izin verməmə sözləri tökülən o əyalət, kiçik qara oğlanlarla kiçik qara qızlara, kiçik ağ oğlanlar və kiçik ağ qızlarla əl-ələ tutub qardaş kimi birlikdə yeriyən bir yerə dönəcək.
Bu gün bir röyam var mənim. Bir röyam var. Gün gələcək, bütün dərələr qovzanıb bütün təpələr və dağlar alçalacaq, kələ-kötür yerlər düzlük edilib əyri-üyrü yerlər düzləşdiriləcəklər və Allahın şanı yer üzündə yenib, bütün canlılar birlikdə onu görəcəklər.
Bizim ümidimizdir. Güneyə döndüyümdə içimdə daşıyacağım inancdır.
Bu inanca görə ümidsizlik dağını yonub bir ümid daşı yaradacağıq. Ulusumuzu saran ahəngsiz bağırtıları, bu inanc ilə gözəl bir qardaşlıq simfoniyasına döndərəcəyik. Bu inanc kölgəsində bir gün azad olacağımıza inanıb, bir yerdə çalışıb, bir yerdə dua eliyib, bir yerdə çarpışıb, birlikdə həbsə düşüb, azadlıq için birlikdə ayağa qalxacağıq.
O gün Allahın bütün qulları, yeni bir anlam ilə oxuya biləcəklər:

Mənim ölkəm, sənin ölkən
Azadlığın gözəl yurdu,
Sənə oxuyuram:
Bura Atalarımın öldüyü torpağı,
Şəhidlərin qüruru olan torpaq,
Hər bir dağın yamacından,
Azadlıq cingildəyəcək.

Və əgər Amerika bir böyük ulus olmalıdır, bu gərək olsun. Və göy azadlıq New Hampshirein uca dağından səslənsin.
New Yorkun əzəmətli dağlarından səslənsin.
Pennsylvanianin dağlarından.
Coloradonun qar basmış dağlarından.
Californianin əyri yamaclarından.
Tək oradan yox,
Georgianın qayalarından.
Tennesseenin görməli dağlarından.
Mississippinin hər dağ və təpəsindən.
Qoy hər dağlıqdan azadlıq cingildəsin.

Bunlar olandan sora, biz azadlığın səslənməsinə izin verəndən sora; hər kəndidən və obadan, hər əyalətdən və şəhərdən azadlığın cingildəməsinə yol verəndən sora, o gün yaxınlada biləciyik ki o gün Allahın bütün qulları, qara-dərililər və ağlar, Yəhudilər, xristianlar, protestantlar və katoliklər, əl-ələ tutub qara-dərililərin əski bir mənəvi oxumaqların söyləyəcəklər:

Sonunda azadıq! Sonunda azadıq!
Şükürlər olsun Tanrım!
Sonunda hamımız azadıq!